Diyetisyen olarak danışanlarımızın duygu ve düşüncelerine ortak olmak, yaşadıkları zorluklara anlayış göstermek ve hayatlarına dokunmak mesleğimizin bir parçası. Peki bu süreçte danışanlarımızın yanında olurken sağlıklı bir ilişki için empatik yaklaşım nasıl olmalı?
Empati Nedir?
Günlük hayatta sıklıkla duyduğumuz empati kavramı bireyin karşısındaki kişinin duygularını, düşüncelerini ve bakış açısını anlayarak deneyimlerini belirli ölçüde paylaşmasıdır. Hem bilişsel hem duygusal bileşenleri olan bu süreç, insan ilişkilerinin ve danışan-diyetisyen ilişkisinin temelini oluşturur (2,3).
Empati Neden Önemli?
Empati beslenme ve diyetetik alanında hasta-merkezli bakımın ayrılmaz bir parçasıdır; bu beceri, danışanın ihtiyaçlarını anlamak ve etkili iletişim kurmak için kritik bir rol oynar (1). Empati diyetisyen- danışan ilişkisinde yalnızca iletişimi güçlendiren bir beceri değildir aynı zamanda danışan memnuniyetini artıran, davranış değişikliğini kolaylaştıran ve sağlık sonuçlarını iyileştiren bir faktördür (2).
Empatik yaklaşım, diyetisyenin danışanın yaşam tarzını, duygusal durumunu ve beslenme davranışlarının arkasındaki nedenleri daha iyi anlamasını sağlar; bu da bireye özgü ve sürdürülebilir beslenme planlarının oluşturulmasına katkı sunar. Ayrıca empati, danışanın kendini anlaşılmış hissetmesini sağlayarak motivasyonu destekler ve özellikle uzun vadeli davranış değişikliği gerektiren beslenme süreçlerinde önemli bir rol oynar.
Empatik iletişim, danışanın sürece aktif katılımını teşvik ederken, diyetisyenin rehberlik rolünü daha etkili bir şekilde sürdürmesine de olanak tanır. Bu nedenle empati, beslenme danışmanlığında yalnızca destekleyici bir unsur değil, aynı zamanda sürecin başarısını belirleyen temel profesyonel becerilerden biridir (4).
Fazla Empati Zararlı mı?
Empati yukarıda da bahsettiğim gibi danışan ve diyetisyen ilişkisi açısından oldukça faydalı bir duygu. Ancak her konuda olduğu gibi bu konuda da denge önemlidir. Bu konu üzerinde yapılan araştırmalar, özellikle duygusal empati düzeyinin aşırı yüksek olduğu durumlarda tükenmişlik ve duygusal/empatik yorgunluk riskini artırabileceğini vurgulamaktadır (6,7).
Fazla empati sonucu kişinin başkalarının acılarını aşırı derecede içselleştirmesi sonucunda ortaya çıkan duygu yorgunluğu ve psikolojik yük mesleki verimliliği ve öz-bakımı olumsuz etkileyebilir (5). Diyetisyenlerin danışan ilişkilerinde empatide denge kurması hem danışanla etkin iletişimi sürdürmek hem de kendi psikolojik sağlığını korumak açısından önemlidir.
Örneğin, duygusal yeme atağı geçirdiği için pişmanlıkla gelen bir danışana karşı; “Seni çok iyi anlıyorum, ben de seninle birlikte çok üzüldüm, gel beraber ağlayalım” demek aşırı duygusal empati göstergesidir, diyetisyeni çözüm odaklı olmaktan uzaklaştırır. Bunun yerine; “Şu an ne kadar hayal kırıklığına uğradığını ve bu sürecin seni ne kadar zorladığını görebiliyorum. Gel, bu durumu tetikleyen nedenleri birlikte analiz edelim ve bir sonraki sefer için daha güçlü bir strateji geliştirelim” yaklaşımı, dozunda bir empatidir. Böylece diyetisyen, danışanın duygusunu yok saymaz ama o duygunun içinde boğulmasına da izin vermeyerek, rasyonel bir yol haritası sunmaya devam eder.
Empatide Denge!
Danışan-diyetisyen ilişkisinde sağlıklı bir iletişim için doğru empati önemlidir. Dengeli bir empati, danışanın duygularını anlayabilme ile bu duyguları aşırı içselleştirmeden profesyonel sınırları koruyabilme dengesini koruyarak sağlanabilir.
Sonuç olarak empati, danışanın duygusunu üstlenmek değil; onu anlayıp yanında dururken kendi sınırını da koruyabilmek ve diyetisyen olarak süreci sağlıklı şekilde sürdürebilmektir. Ve iyi bir diyetisyen danışanının duygularını hisseden değil; o duyguların içinde kaybolmadan ona yol gösterebilen kişidir.
Dyt. Ayşenur ALTINTAŞ
Diyetisyenler ve Adayları Platformu – Blog Yazarı
KAYNAK
- De Graaff, E., Bennett, C., & Dart, J. (2024). Empathy in Nutrition and Dietetics: A Scoping Review. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 124(9), 1181–1205.
- Derksen, F., Bensing, J., & Lagro-Janssen, A. (2013). Effectiveness of empathy in general practice: A systematic review. British Journal of General Practice, 63(606), e76–e84
- Gerdes, K. E., Segal, E. A., ve Lietz, C. A. (2010). Conceptualising and measuring empathy. British Journal of Social Work, 40(7), 2326–2343
- Goodchild, C. E., Skinner, T. C., & Parkin, T. (2005). The value of empathy in dietetic consultations. Journal of Human Nutrition and Dietetics, 18(3), 181–185.
- Sinclair, S., Raffin-Bouchal, S., Venturato, L., et al. (2017). Compassion fatigue: A meta-narrative review of the healthcare literature. International Journal of Nursing Studies, 69, 9–24.
- Zhou H. (2025). Relationship between empathy and burnout as well as potential affecting and mediating factors from the perspective of clinical nurses: a systematic review. BMC nursing, 24(1), 38.
- Wilkinson, H., Whittington, R., Perry, L., & Eames, C. (2017). Examining the relationship between burnout and empathy in healthcare professionals: A systematic review. Burnout Research, 6, 18–29.
No responses yet